insaf


insaf
is. <ər.>
1. İnsanda vicdan və ədalət hissi, öz hərəkətləri üçün mənəvi məsuliyyət hissi; vicdana müvafiq hərəkət. İnsaf dinin yarısıdır. (Ata. sözü). Bəylərin bəyisən, xanların xanı; Unutma insafı, satma imanı. . A. Ə.. İnsafımın və vicdanımın yanında məsul olaram, əgər yalan desəm ki, təqribən yarım saat mənim təamım çəkdi. . C. M.. // Rəhm, mürüvvət, şəfqət, ədalət. İnsaf xoşdur, ey eşq, ancaq məni zəbuni et; Ha böylə möhnət ilə keçsinmi ruzigarım? F.. Könlündə qalmadı insaf əsəri; Dürdanənin qəlbi sal buza döndü. M. R.. Məsmənin qəlbini dağlayan fələkin «çərxi çevrilmiş», fələkin zərrə qədər insafı, mürüvvəti yoxmuş! M. C.. İnsaf deyil – rəva deyil, insafa müğayirdir. <Məmməd:> Yox, bu insaf deyil ki, bu cür nəcib heyvanın leşini mən bu çöldə dəfn etməmiş gedim. . E. Sultanov. İnsaf etmək (eləmək) – rəhm etmək, mərhəmət göstərmək, ədalətlə yanaşmaq. Ömür keçdi, insaf elə, sevdiyim; Nə müddətdi dərdü möhnət çəkirəm. Q. Z.. Vəfa rəsmin tutub gəl, ey pəri, cövrü cəfadan keç; Əgər adəmsən, insaf et, bu vəzi-narəvadən keç. S. Ə. Ş.. İnsaf görmək – vicdanı qəbul etmək, rəva görmək. İnsafa gəlmək (düşmək) – rəhmə gəlmək, insaf eləmək; haqsızlıq etməkdən vaz keçmək, mərhəmət etmək. Eləmi qaldı səbir; Qovğadı, qaldı səbir; Nə yar insafa gəldi; Nə məndə qaldı səbir. (Bayatı). İnsafa gəl, aman! Məni məhv etdi intizar; Səbrim tükəndi, yox qəmihicranə taqətim. H. C.. İnsafa gətirmək – rəhmə gətirmək, ürəyində mərhəmət oyatmaq. İnsafdan çıxmaq – haqsızlıq, ədalətsizlik etmək, birinin haqqını pozmaq, insaf və vicdana müğayir hərəkət etmək. İnsafı itirmək – bax insafdan çıxmaq. İnsafı yol verməmək – insafı, vicdanı rəva görməmək, insaf görməmək, rəva görməmək. Doğrusu, belə bir nazənin sənəmin sumkasının boş olmasına insafım yol vermədi. Ə. H.. <Dəmirçi Rzaya:> . . Səni beş qrana işlətməyə insafım yol vermir, artığa da gücüm çatmaz. . M. İ.. Allah . . . insaf versin – ədalətli, insaflı olmağa dəvət. <Qurban:> Allah Zərnigar qarıya insaf versin. Ə. H..
2. İnsafla şəklində – düzlüklə, ədalətlə, vicdanla. Dünyada hər nə cür və xariqüladə bir məsələ bəsirət və insafla müzakirə olunsa, şəksiz, həqiqət tərəfi axtarılar. C. M..
3. İnsafdır(mı) şəklində – rəvadırmı, insafa, vicdana, ədalətə uyan şeydirmi? İnsafdırmı, Bəlli Əhməd tutula; Qolac qolu dal gərdənə çatıla. «Koroğlu».

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Look at other dictionaries:

  • insafən — z. <ər.> İnsafla deyilsə, düzü deyilsə, həqiqətdə (təsdiq bildirir). İnsafən o, yaxşı işçidir. İnsafən yaxşı uşaqdır. – İnsafən <Murad bəydə> padşah cəlalı vardı. Qant.. . . Gülər insafən ən gözəl bir qız idi. C. C.. Bu gözəllik ki… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • insaf — is., Ar. inṣāf 1) Acımaya, vicdana veya mantığa dayanan adalet Sende insaf yok mu, adamcağız bu borcu birden verirse işi bozulmaz mı? 2) ünl. Acı, düşün anlamlarında bir seslenme sözü İnsaf! Oraya yarım saatte gidilir mi? Atasözü, Deyim ve… …   Çağatay Osmanlı Sözlük

  • Insaf — Provenance. Prénom d origine arabe. Signifie: droiture, justice Histoire. Depuis maintenant quatorze siècles, la plupart des musulmans, de par le monde, qu ils soient asiatiques, africains, européens ou américains, ont à coeur de choisir pour… …   Dictionnaire des prénoms français, arabes et bretons

  • insâf — (A.) [ فﺎﺼﻥا ] acıma …   Osmanli Türkçesİ sözlüğü

  • insaf — ə. vicdanın qəbul etdiyi hərəkət …   Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında islənən ərəb və fars sözləri lüğəti

  • insafən — ə. insafla …   Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında islənən ərəb və fars sözləri lüğəti

  • İNSAF — Yaprak yaprak olma, lime lime olup dağılma …   Yeni Lügat Türkçe Sözlük

  • Insaf Yahyaoui — (born January 3, 1981) is a Tunisian judoka.She finished in joint fifth place in the heavyweight (+78 kg) division at the 2004 Summer Olympics, having lost the bronze medal match to Tea Donguzashvili of Russia.External links* [http://sports.yahoo …   Wikipedia

  • Insaf Party — (Justice Party), was a Muslim political party. IP was founded by Syed Shahabuddin in 1989 as a split from the Janata Party, as a protest against the tie up between V.P. Singh and Bharatiya Janata Party. When the V.P. Singh government fell in 1990 …   Wikipedia

  • Insaf Yahyaoui — Insaf Yahyaoui, née le 3 janvier 1981, est une judokate tunisienne. Elle termine à la cinquième place des Jeux olympiques d été de 2004 (catégorie femmes de plus de 78 kg) après sa défaite face à Tea Donguzashvili (  Russie) …   Wikipédia en Français